ପୁରାତନ ଓ ନୂତନତାର ଯୋଗସୂତ୍ର ଆଧାରରେ ମରାଠୀ ନାଟ୍ୟକାର ବିଜୟ ତେନ୍ଦୁଲକରଙ୍କ 'ଘାସିରାମ କୋତୱାଲ'
Abstract
ସାଂସ୍କୃତିକ ବିବିଧତାର ଦେଶ ଭାରତ, ଆଞ୍ଚଳିକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟତା ସହିତ ନାଟକ ପ୍ରଦର୍ଶନର ଏକ ଦୀର୍ଘ ପରମ୍ପରା ରହିଆସିଛି। ସାଧାରଣତଃ, ଏହା ଲୋକ ପରମ୍ପରା/ଲୋକନାଟ୍ୟ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା। ଲୋକନାଟ୍ୟ ପରମ୍ପରା ଯାହା ଭାରତୀୟତାର ପ୍ରମୁଖ ବାର୍ତ୍ତା ବହନ କରେ । ୧୯୭୦ ଦଶକରେ, ଭାରତର ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରମୁଖ ନାଟ୍ୟକାର ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାର ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଭାଙ୍ଗି ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଅନେକ ଭଲ ନାଟକ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଅଧିକାଂଶ ପରୀକ୍ଷାଧର୍ମିତା ହିଁ ଲୋକନାଟ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପରମ୍ପରା କିମ୍ବା ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ନାଟ୍ୟରେ ଆଣିବା ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ ଥିଲା। ଏହିପରି ଆମେ ଗିରିଶ କର୍ଣ୍ଣଡଙ୍କ' ହୟବର୍ଦ୍ଧନ' (୧୯୭୧) ଦେଖିବାକୁ ପାଉଛୁ ଯେଉଁଥିରେ କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ ପ୍ରଚଳିତ ନାଟ୍ୟର ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ରୂପ ଯକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ନର ନାଟ୍ୟ ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା। ବାଦଲ ସରକାର, ନାଟକର ଲୋକ ଉପାଦାନ ସହିତ ପରୀକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏକ ନୂତନ ପ୍ରକାରର ନାଟ୍ୟ ବିକଶିତ କରିବା ପାଇଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରୋସେନିୟମ୍ ଥିଏଟରରେ ସାମିଲ କରିଥିଲେ ଯାହାକୁ ସେ 'ତୃତୀୟ ନାଟକ' କିମ୍ବା 'ପଥପ୍ରାନ୍ତ ନାଟକ' ବୋଲି କହିଥିଲେ। ସେହିପରି ବିଜୟ ତେନ୍ଦୁଲକର, ତାଙ୍କ ସମସାମୟିକଙ୍କ ପରି 'ଘାସିରାମ କୋତୱାଲ' (୧୯୭୨) ରେ ଲୋକ ନାଟକର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ସହିତ ପରୀକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଭାରତୀୟ ନାଟ୍ୟ ଇତିହାସରେ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ଆଧୁନିକତାକୁ ସନ୍ତୁଳିତ କରିବାରେ 'ଘାସିରାମ କୋତୱାଲ' ଏକ ଭିନ୍ନ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଟକ। ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ସଫଳ ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅନୁଭବ ପାଇଁ, ଏହି ନାଟକକୁ ସମାଲୋଚନାମୂଳକ ଭାବରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ତେଣୁ ଏହି ପତ୍ରିକାଟି ମାଧ୍ୟମରେ ତେନ୍ଦୁଲକର କିପରି ବିଭିନ୍ନ ଲୋକ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହାକୁ ମଞ୍ଚରେ ଏକ କ୍ଷମତା, ରାଜନୀତି ଏବଂ ଅତ୍ୟାଚାରର ପ୍ରଭାବକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ, ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମସାମୟିକ ଏବଂ ଆଧୁନିକ/ଉପନିବେଶର ପ୍ରସଙ୍ଗ ସହ କ୍ଷମତା ତତ୍ତ୍ଵ, ନାରୀ ନିର୍ଯାତନା ,ଭୃଣ ହତ୍ୟା , ନେତାଙ୍କ ଗୋଲାମଗିରି କଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ ।
